Loudnessnormen voor oplevering: BS.1770, LUFS en true peak

Loudnessspecificaties voor oplevering vragen twee dingen van je mix: een integrated loudness, gemeten in LUFS over het hele programma, en een plafond voor true peak, gemeten in dBTP. Beide zijn gedefinieerd door ITU-R BS.1770, de meetstandaard achter EBU R128 in Europa, ATSC A/85 in de VS en de meeste specificaties van streamingplatforms. Wie loudnessnormen in LUFS wil halen, begint dus bij die standaard.

Gangbare normen liggen rond −23 LUFS integrated voor Europese broadcast onder EBU R128, en ergens rond −14 tot −16 LUFS voor veel streamingplatforms, met plafonds voor true peak die meestal tussen −1 en −2 dBTP liggen. Die getallen veranderen en verschillen per distributeur, dus controleer altijd het actuele specificatieblad van elk platform voordat je een master maakt. De rest van deze gids legt uit wat de getallen betekenen, hoe je ze meet en hoe je een mix corrigeert zonder hem te verpesten.

LUFS, LU en true peak in gewone taal

LUFS (loudness units relative to full scale) is een maat voor waargenomen luidheid. Het is geen piekmeter. BS.1770 past een frequentieweging toe die ruwweg overeenkomt met hoe we horen, en middelt daarna de energie over de tijd. Een mix met luide dialoog en zachte muziek kan hetzelfde meten als een mix met zachte dialoog en luide muziek, ook al voelen ze heel anders.

LU is een relatieve eenheid. Eén LU is gelijk aan één dB verandering in luidheid. Meet je film −20 LUFS en is de norm −23, dan zit je 3 LU te luid.

Op meters zie je drie tijdvensters:

• Momentary (400 ms): handig om momenten realtime te volgen.
• Short-term (3 s): handig om scènes en onderdelen te controleren.
• Integrated: het hele programma, met gating zodat stilte en heel zachte passages het gemiddelde niet omlaag trekken. Dit is het getal op het specificatieblad.

True peak schat de echte piek van de analoge golfvorm na conversie, en die kan hoger zijn dan de hoogste samplewaarde. Een bestand dat op een samplemeter nooit 0 dBFS raakt, kan na decodering of verliesgevende encoding toch doorschieten. Daarom vragen specificaties om een plafond voor true peak onder 0, niet alleen om "geen clipping".

Loudness range (LRA) beschrijft hoeveel de luidheid over het programma beweegt. Sommige omroepen stellen er een maximum aan; de meeste streamingplatforms geven er alleen advies over.

Gangbare normen, en waarom ze verschillen

Broadcastnormen zijn geschreven om te voorkomen dat zenders en reclames in niveau verspringen. EBU R128 mikt op −23 LUFS integrated met een maximale true peak rond −1 dBTP. Noord-Amerikaanse broadcast onder ATSC A/85 zit er dichtbij met −24 LKFS (LKFS en LUFS zijn dezelfde schaal).

Streamingplatforms normaliseren het afspelen: luide content gaat zachter en soms gaat zachte content harder. Hun aanbevolen normen liggen daardoor hoger, vaak in het bereik van −14 tot −16 LUFS voor algemene content. Sommige meten de luidheid van de dialoog in plaats van die van het hele programma. Bioscoop- en festivalvertoningen worden meestal helemaal niet op een LUFS-getal opgeleverd; die worden gemixt op een gekalibreerd zaalniveau.

De praktische regel: mix eerst voor de veeleisendste bestemming, bewaar die mix en maak de leveringsversies daaruit. Jaag niet op de luidste norm in de hoop dat het netjes omlaag wordt genormaliseerd. Zwaar limiten om een luid getal te halen is hoorbaar, en een platform dat je zachter zet maakt dat niet ongedaan.

Stel je een festivalpakket samen, dan somt onze checklist festivalleveringen voor indiefilms de audiobestanden op die programmeurs meestal verwachten.

Zo meet je je mix

Deze stappen werken in elke editor of DAW met een BS.1770-meter.

1. Meet het volledige programma, van het eerste frame actie tot het laatste, geen hoogtepunt. Integrated loudness heeft het geheel nodig.
2. Sluit uit wat de specificatie uitsluit. Sommige specificaties meten zonder bars and tone, slates of zwart. Knip ze weg of stel het meetbereik in.
3. Lees integrated, true peak en LRA samen. Het integrated getal halen terwijl de true peak doorschiet, is nog steeds een afgekeurde levering.
4. Luister op een vast monitorniveau. Meters vertellen je het getal; je oren vertellen je of de dialoog nog goed zit.
5. Schrijf de metingen op met de bestandsnaam erbij. Een QC-rapport dat je een distributeur kunt laten zien, is meer waard dan een herinnering.

Zo corrigeer je zonder de mix te beschadigen

Zit je naast de norm, corrigeer dan in deze volgorde.

1. Eerst statische gain. Zit je 3 LU te luid, zet de master dan 3 dB zachter. Integrated loudness beweegt vrijwel exact mee met gain, en aan de mix verandert niets.
2. Pak daarna de pieken aan. Is zachter zetten genoeg, dan ben je klaar. Duwt harder zetten om een luidere norm te halen de true peaks over het plafond, gebruik dan een true-peaklimiter op de master met zachte instellingen, en luister naar de transiënten.
3. Herstel de mix, niet de meter. Is de dialoog begraven en draagt de muziek de luidheid, dan helpt een limiter niet. Breng dialoog, muziek en effecten opnieuw in balans en meet daarna opnieuw.
4. Meet het definitieve bestand opnieuw, niet de tijdlijn. Encoding kan de true peak verschuiven.

Meten en corrigeren in cinemaOS

cinemaOS heeft een loudness-preflight in de leveringsroute, gemeten volgens ITU-R BS.1770-4.

Meters tijdens het mixen. Open in de Sequencer de SOUND-console (⌘⌥S). De console heeft loudnessmeters naast de kanaalstrips, bussen, sends en automatisering, zodat je de short-term loudness kunt volgen terwijl je balanceert. Met een DIM −20-knop verlaag je het monitorniveau zonder aan de mix te komen.

Preflight bij oplevering. In Finisher ▸ Deliver ▸ Export draait het leveringspaneel een preflightcontrole voordat de master wordt geschreven ("CHECKING DELIVERY PRE-FLIGHT…"). De kaart Delivery loudness meldt hoe het programma meet. Zit het naast de norm, dan past Apply Correction de aanpassing voor je toe. Luister daarna terug en controleer de nieuwe meting, zoals na elke gainwijziging. De technische QC staat ernaast.

Delivery Bundle. Moet je kunnen aantonen wat je hebt verstuurd, dan schrijft Export Delivery Bundle de master met een checksum en een QC-rapport. Masters worden nooit overschreven; een tweede render wordt "Name 2".

Eén eerlijke beperking: cinemaOS heeft geen neurale ruisonderdrukking of stemscheiding, dus het kan geen dialoog uit een afgemixt spoor halen. Is je loudnessprobleem eigenlijk een probleem van begraven dialoog, dan heb je de losse sporen voor dialoog, muziek en effecten nodig.

FAQ

Is −14 LUFS de juiste norm voor alles online?

Nee. Het is een gangbaar referentiepunt voor sommige streamingdiensten, maar platforms verschillen en passen hun richtlijnen aan. Controleer de actuele specificatie van elk platform, en bewaar een dynamische master waaruit je versies kunt afleiden.

Wat is het verschil tussen LUFS en LKFS?

In de praktijk niets. Het zijn twee namen voor dezelfde BS.1770-meting, gebruikt door respectievelijk de EBU en ATSC.

Waarom gaat mijn true peak omhoog na het exporteren?

Verliesgevende encoding en samplerateconversie kunnen overshoots tussen samples veroorzaken. Laat ruimte onder het plafond en meet het definitieve, geëncodeerde bestand.

Controleer je volgende master

Doe vóór je volgende levering de metingen voor integrated, true peak en LRA op het definitieve bestand, met welke tool dan ook. Wil je het meten en corrigeren ingebouwd in de exportstap, probeer cinemaOS dan op een afgewerkte mix. De gratis proefperiode van 60 dagen vraagt geen creditcard.